Cymatra publiceert onderzoek over hersteltechnologie. Wij geven geen medisch advies. Bij klachten: raadpleeg je arts.
Cymatra
Onderwerp · Compressie

Compressie: wat het is en wat er onderzocht is

Bij compressie zet iets druk op je benen of armen: een kous of sportkleding die strak zit, of een laars die zich met lucht vult en weer leegloopt. Die twee werken verschillend en zijn ook voor verschillende dingen onderzocht, van spierpijn na het sporten en zware benen na een lange vlucht tot zwelling na een verstuiking. Per toepassing staat erbij hoeveel onderzoek er ligt en waar elk getal vandaan komt.

aantallen worden geladen

Zoek in de studies
Hoe het werkt

Twee manieren om druk te zetten

  1. Kousen en kleding

    Een compressiekous of een strakke sportbroek drukt zolang je hem draagt. Bij een medische kous is die druk bij de enkel het hoogst en loopt hij naar boven af. Bij sportkousen is dat geen eis: in een meting van vijf merken had geen enkele die aflopende druk. De druk verschilde ook sterk per merk (Reich-Schupke e.a., 2016).

  2. Laarzen die zich met lucht vullen

    Een pneumatische laars of mouw is een hoes met luchtkamers. Een pomp blaast die kamers op en laat ze weer leeglopen. De druk wordt gemeten in mmHg, dezelfde eenheid als bij bloeddruk. Een van de apparaten in een vergelijking uit 2000 had zes kamers. Die bliezen in twaalf seconden na elkaar op tot 45 mmHg, vanaf de enkel naar boven, met daarna een minuut zonder druk (Labropoulos e.a., 2000).

  3. Wat de druk met je bloedvaten doet

    Druk van buiten duwt bloed uit de aderen van je benen terug richting je hart. In een meta-analyse van 22 studies bij gezonde en sportieve mensen was de bloedstroom in de aderen groter met sportcompressiekleding, in rust, tijdens inspanning en in de herstelfase erna. In de slagaders nam de stroom alleen tijdens de inspanning toe (O'Riordan e.a., 2023). Bij laarzen verplaatste een apparaat dat de kamers na elkaar opblaast meer bloed dan een apparaat met één kamer (Janssen e.a., 1993).

  4. Hoeveel druk en hoe lang

    Kleding draag je uren achter elkaar. Een sessie met laarzen is korter: in sportonderzoek waren 20 tot 30 minuten bij ongeveer 80 mmHg het meest gebruikt (Maia e.a., 2024). Bij sportkleding loopt de druk per product sterk uiteen. In een overzicht van 23 gerandomiseerde studies hingen de uitkomsten niet samen met de hoogte van die druk: er waren uitkomsten bij lage en bij hoge druk (Beliard e.a., 2015).

Bronnen: Reich-Schupke e.a., 2016 · Labropoulos e.a., 2000 · O'Riordan e.a., 2023 · Janssen e.a., 1993 · Maia e.a., 2024 · Beliard e.a., 2015.

Wat er onderzocht is

Hoeveel onderzoek er per toepassing ligt

Per toepassing staat hieronder hoeveel studies er zijn, hoeveel daarvan gerandomiseerd zijn, hoeveel meta-analyses en reviews er zijn en hoeveel studies met pneumatische compressie werkten. Noemt een studie de vorm niet in de titel of de Engelse samenvatting, dan telt ze niet als pneumatisch. Een studie kan bij meer dan één toepassing horen, dus optellen geeft niet het totaal.

Alles samenaantallen worden geladen

Spierherstel en spierpijn na inspanning
aantallen worden geladen
Sportprestatie
aantallen worden geladen
Vermoeide en zware benen
aantallen worden geladen
Zwelling en vocht
aantallen worden geladen
Reizen en lang zitten
aantallen worden geladen
Bloedstroom en vaatfunctie
aantallen worden geladen
Veneuze klachten en spataderen
aantallen worden geladen
Lymfoedeem
aantallen worden geladen
Trombosepreventie
aantallen worden geladen
Doorbloeding van de benen
aantallen worden geladen
Bloeddruk en flauwvallen
aantallen worden geladen

Hoe er geteld is, met de zoekvraag erbij, staat op de methodologiepagina.

Toepassingen

Waar het onderzoek over gaat

Kies een toepassing en je ziet de studies daarover. Meta-analyses, reviews en gerandomiseerde studies staan bovenaan. Bij de bovenste lees je in gewone taal wat er is onderzocht en wat eruit kwam.

Bij een aandoening, onder behandeling van een arts

Lymfoedeem, trombose, een slechte doorbloeding van de benen en een lage bloeddruk zijn medische aandoeningen. Daar valt compressie onder de behandeling door een arts. Het onderzoek staat hier zodat je kunt nalezen wat er is gemeten.

De studies

Studies per toepassing

Kies een toepassing, zoek op een woord of beperk de lijst tot laarzen, tot kousen en kleding of tot sportonderzoek. De titel van elke studie is Engels en linkt naar PubMed, zodat je het origineel kunt nalezen.

aantallen worden geladen

Voor wie niet

Wanneer je eerst overlegt

Een internationale groep van vijftien deskundigen zette in 2020 op een rij wanneer je beter geen compressiekous of compressiekleding draagt. Hier staat wat zij noemen. Twijfel je, vraag het dan eerst aan je arts.

  • Vernauwde slagaders in je benen

    Bij een ernstige vernauwing van de slagaders in je benen komt er onder een kous te weinig bloed aan, waardoor de huid beschadigd kan raken. De groep noemt dat een reden om geen compressiekous te dragen, bijvoorbeeld als de bloeddruk bij je enkel onder 60 mmHg ligt. Voor pneumatische compressie geldt die grens volgens dezelfde groep niet (Rabe e.a., 2020).

  • Een omleiding van een slagader

    Heb je een omleiding van een slagader vlak onder de huid van je been, een bypass, dan mag een kous daar niet op drukken (Rabe e.a., 2020).

  • Ernstig hartfalen

    Bij hartfalen in het zwaarste stadium raadt de groep compressie af. Bij hartfalen dat iets minder ernstig is alleen met een duidelijke reden en onder controle van een arts (Rabe e.a., 2020).

  • Diabetes met gevoelloze voeten

    Ernstige zenuwschade door diabetes, waarbij je voeten weinig voelen, staat ook op de lijst. Je merkt dan niet dat een kous op één plek te hard drukt. Hetzelfde geldt voor schade aan de kleinste bloedvaatjes, waarbij de huid kan afsterven (Rabe e.a., 2020).

  • Allergie voor het materiaal

    Een vastgestelde allergie voor het materiaal van de kous is de laatste reden op de lijst. Echte allergie is zeldzaam. Vaker gemeld zijn jeuk, een droge huid en ongemak onder de kous (Rabe e.a., 2020).

Bron: Rabe e.a., 2020, een internationale consensus over de risico's van compressie en de redenen om het niet te gebruiken. Een deel van de auteurs werkt voor of met fabrikanten van compressiekousen. Dat staat in het artikel zelf. Vraag het bij twijfel altijd aan je arts.

Kort beantwoord

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen compressielaarzen en compressiekleding?

Kleding drukt zolang je hem draagt. Een laars vult zich met lucht en loopt weer leeg, vaak in kamers die na elkaar van de enkel naar boven opblazen (Labropoulos e.a., 2000). Kleding draag je uren, terwijl een sessie met laarzen in sportonderzoek meestal 20 tot 30 minuten duurde (Maia e.a., 2024). Bij de studies op deze pagina kun je filteren op laarzen of op kousen en kleding.

Hoe strak moet compressie zitten?

Voor sport bestaat daar geen vaste waarde voor. Sportkousen verschillen sterk in druk (Reich-Schupke e.a., 2016). In een overzicht van 23 gerandomiseerde studies hingen de uitkomsten niet af van hoe hoog de druk was (Beliard e.a., 2015). Ook in een meta-analyse over herstel maakte het niet uit of de druk onder of boven 15 mmHg lag, al waren daar weinig gegevens over (Brown e.a., 2017). Bij medische klachten ligt dat anders: daar hangt de passende druk af van de klacht en hoe ernstig die is (Mosti e.a., 2026).

Hoe lang en hoe vaak?

Een vaste regel bestaat niet. Voor laarzen bij sporters waren sessies van 20 tot 30 minuten bij ongeveer 80 mmHg het meest gebruikt (Maia e.a., 2024). Bij kleding verschilt het per studie of mensen hem tijdens of na het sporten droegen. In een meta-analyse over herstel was het verschil het grootst als er twee tot acht uur of meer dan een dag na de inspanning werd gemeten (Brown e.a., 2017). Kijk daarom per toepassing hoe de studies het deden.

Werkt compressie voor herstel na het sporten?

De gemeten verschillen zijn klein en niet eenduidig. In een meta-analyse van 23 studies bij gezonde deelnemers herstelden kracht, explosieve kracht en uithoudingsvermogen iets beter met compressiekleding, het duidelijkst kracht na krachttraining (Brown e.a., 2017). Voor laarzen was er in een meta-analyse van 17 studies een klein voordeel, vooral voor de spierpijn die deelnemers zelf aangaven (Maia e.a., 2024). In een andere meta-analyse was er 24 uur na de inspanning niet minder spierpijn met laarzen dan in de vergelijkingsgroep (Canez e.a., 2025). Compressiesokken tijdens het hardlopen veranderden in een meta-analyse van 16 studies niets aan hartslag, snelheid of ervaren inspanning (Telles e.a., 2025).

Hoeveel onderzoek is er echt?

Onze zoekvraag vond in PubMed aantallen worden geladen publicaties over compressiekleding, compressiekousen en pneumatische compressie. Na het weglaten van wat geen studie is of compressie niet als behandeling onderzoekt, blijven er aantallen worden geladen over. Daarvan zijn er aantallen worden geladen gerandomiseerd en aantallen worden geladen meta-analyses en systematische reviews. Peildatum: aantallen worden geladen. Hoe we tellen, staat op de methodologiepagina.

Bronnen bij de antwoorden: Labropoulos e.a., 2000 · Maia e.a., 2024 · Reich-Schupke e.a., 2016 · Beliard e.a., 2015 · Brown e.a., 2017 · Mosti e.a., 2026 · Canez e.a., 2025 · Telles e.a., 2025.

Kiezen

Waar let je op bij het kiezen van laarzen

Twee paar laarzen kunnen er hetzelfde uitzien en toch heel anders drukken. Let op vier dingen als je wilt dat een paar lijkt op wat er is onderzocht.

  1. Aantal kamers

    Een laars met meer kamers kan de druk na elkaar opbouwen, van de enkel naar boven. In een vergelijking bij gezonde mensen verplaatste zo'n apparaat meer bloed dan een apparaat met één kamer (Janssen e.a., 1993). In een proef aan de arm bij vrijwilligers steeg het zuurstofgehalte in de spier sterker als de kamers na elkaar opbliezen (Nandwana en Ho, 2019).

  2. Drukbereik

    Kijk tot welke druk in mmHg de laars gaat en of je die zelf kunt instellen. In sportonderzoek was ongeveer 80 mmHg het meest gebruikt (Maia e.a., 2024). In een vergelijking uit 2000 gaf het apparaat dat de hoogste druk het snelst bereikte de hoogste stroomsnelheid in de grote ader in de lies (Labropoulos e.a., 2000).

  3. Programma's

    Een programma bepaalt hoe snel de kamers vollopen, hoe lang de druk blijft staan en hoe lang de pauze duurt. Die instellingen verschillen per apparaat (Labropoulos e.a., 2000). Kies een laars waarvan de handleiding die waarden noemt, dan kun je ze naast de studies leggen.

  4. Lengte

    In de studies liep de druk soms van de enkel tot het bovenbeen en soms alleen over voet, enkel en kuit (Labropoulos e.a., 2000). Kies een lengte die past bij het deel van je been waar de studies over jouw toepassing op mikten.

Bronnen: Janssen e.a., 1993 · Nandwana en Ho, 2019 · Maia e.a., 2024 · Labropoulos e.a., 2000.